सतीको विवाह
वृद्ध तपस्वीको भेषमा शिव, कैलासको झुपडी र सतीको धैर्य
विवाहको दिन दक्षले कन्यादानको सबै तयारी गरेका थिए। विष्णु महादेव आउने आसमा दक्षको घरमा बसे। तर महादेवले विष, धतुरो र भाङ खाएर साइतै बिर्से। शुभ घडी नजिकिँदै गयो र विष्णु आत्तिए। अचानक सम्झना आएपछि महादेव बूढो तपस्वीको रूपमा दक्षको घर आइपुगे र पहिले भिक्षा मागे — “मलाई बेवास्ता गरे दिने र लिने दुवैलाई श्राप दिन्छु।” विष्णुले उनलाई कन्यादान नसकिँदासम्म पर्खन भनेर आफ्नै आसनछेउमा राखे।
दक्ष सतीको हात विष्णुको हातमा राख्न लाग्दा विष्णुले आफ्नो मायाले दक्ष र वीरणीको नजर भ्रमित पारे, र सतीको हात तपस्वीको हातमा पर्यो। दक्ष रिसाए र विष्णुलाई छली भने, तर विष्णु केही नबोली वैकुण्ठ गए। दक्षले सतीलाई भने — “जाऊ, अब यही तिम्रो पति हो।” बहिनीहरू रोए, तर सतीले भनिन् — “आमाबुबाले जसलाई दिनुभयो, उही मेरा पति।” उनले आमाबुबालाई ढोगिन् र तपस्वीको पछि लागिन्। बाटोमा तपस्वीले बिस्तारै हिँड भन्दा सतीले उल्टै उनकै बुढ्यौलीको चिन्ता गरिन्।
कैलासको टुप्पोमा पुगेपछि महादेवले परालको झुपडी बनाए र भने — “यही हाम्रो घर हो।” त्यसपछि उनले फेरि विष र धतुरो खाए र बाहिरै सुते। बुबाको सुनको दरबार सम्झेर सती रोइन्, तर चाँडै आँसु पुछेर झुपडीका जाला सफा गरिन्, भण्डारमा खाना खोजिन्, केही नपाएर पतिको गोडामा बसिन्। चार दिनपछि महादेव ब्युँझे र रिसाएझैँ गरे — “आफू भित्र सुत्यौ, मलाई बाहिर छोड्यौ?” सतीले शान्त भएर भनिन् — “तपाईंलाई ब्युँझाउन सकिनँ। भण्डारमा जे थियो खाएँ। तपाईं के खानुहुन्छ भन्नुहोस्।”
कर्पूरगौरं करुणावतारं संसारसारं भुजगेन्द्रहारम्।
सदा वसन्तं हृदयारविन्दे भवं भवानीसहितं नमामि॥कपूरजस्तै गोरा, करुणाका अवतार, संसारका सार, सर्पराजको माला लगाउने, सधैँ हृदयकमलमा बस्ने, भवानी (पार्वती) सहितका भव (शिव) लाई म नमस्कार गर्छु।
सतीको धैर्यले प्रसन्न भएर महादेवले भने — “यो परालको भित्तो भत्काऊ।” सतीले भनिन् — “बनेको घर किन भत्काउने?” तब महादेवले आफैँ लात हाने, र परालको झुपडीको ठाउँमा सुन र रत्नले बनेको चम्किलो कैलास दरबार देखियो। त्यसपछि उनले सतीलाई आँगनमा गाईको गोबरले घेरा बनाउन भने। घेराभित्र महादेव विश्वम्भर रूपमा, स्फटिकझैँ उज्याला भएर प्रकट भए। सतीले माला लगाइदिइन्, तीन पटक परिक्रमा गरिन् र साष्टाङ्ग दण्डवत् गरिन्। त्यस दिनदेखि शिव र शक्ति सँगै कैलासमा बस्न थाले।