बाजेको पात्रो - हाम्रो राशिफलEN
दिन २

दोस्रो दिन: क्रौञ्च व्यूह र अर्जुन–भीष्मको भिडन्त

धृष्टद्युम्नले पाण्डव सेना क्रौञ्च व्यूहमा सजाए; अर्जुनले भीष्मलाई रोके

पहिलो दिनको क्षतिबाट पाठ सिकेर पाण्डव सेनापति धृष्टद्युम्नले सेनालाई क्रौञ्च (बकुल्ला) पक्षीको आकारको व्यूहमा सजाए। आज अर्जुनले भीष्मलाई सीधै सामना गरे। गुरुतुल्य पितामह र नाति एकअर्काका बाण काट्दै घण्टौँ लडे; दुवै सेना युद्ध रोकेर हेर्न बाध्य भए। भीष्मको आक्रमण आज पहिलो दिनजस्तो रोकिन नसक्ने रहेन।

क्रौञ्च व्यूहमा सेनालाई चराको टाउको, आँखा, घाँटी, जिउ र दुई पखेटाजस्तै भागमा बाँडिन्थ्यो, र हरेक भागको जिम्मा कुनै प्रमुख राजा वा योद्धालाई दिइन्थ्यो। व्यूह सजाउने काम कलाजस्तै थियो — कुन योद्धा कहाँ, कति हात्ती र रथ कहाँ भन्ने निर्णयले दिनको नतिजा तय गर्थ्यो। अर्जुन र भीष्म भिडिँदा आकाश बाणले ढाकियो; भनिन्छ, देवताहरू पनि यो युद्ध हेर्न जम्मा भए।

धृष्टद्युम्नले पाण्डव सेना क्रौञ्च व्यूहमा सजाए; अर्जुनले भीष्मलाई रोके

अर्कोतर्फ द्रोणाचार्य र धृष्टद्युम्नबीच कडा लडाइँ भयो। द्रोणले धृष्टद्युम्नलाई धेरैपटक घाइते बनाए, तर भीम बीचमा आएर उनलाई जोगाए। द्रौपदीका भाइ धृष्टद्युम्न द्रोणको मृत्युका लागि नै जन्मिएका हुन् भन्ने विश्वास थियो; यो भिडन्त भविष्यको सङ्केत थियो।

धृष्टद्युम्नको जन्म पनि अनौठो थियो। गुरु द्रोणले कुनै समय द्रुपदलाई हराएर आधा राज्य खोसेका थिए; अपमानित द्रुपदले द्रोणलाई मार्ने छोरा पाउन यज्ञ गरे, र यज्ञको आगोबाट धृष्टद्युम्न र द्रौपदी प्रकट भए। आश्चर्य के भने, द्रोणले यो जान्दाजान्दै पनि धृष्टद्युम्नलाई धनुर्विद्या सिकाएका थिए। आज गुरु र शिष्य आमनेसामने थिए — एउटा पुरानो वैर नयाँ युद्धमा बोलिरहेको थियो।

संस्कृत श्लोक
योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय।
सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते॥
— भगवद्गीता २.४८

हे धनञ्जय! आसक्ति छोडेर, सफलता र असफलतामा समान भएर, योगमा स्थिर रहेर कर्म गर। यही समभावलाई योग भनिन्छ।

Read in English