पहिलो दिन: आशीर्वाद, युयुत्सु र युद्धको सुरुवात
युधिष्ठिरले शत्रुपक्षका गुरुजनको आशीर्वाद लिए; विराटका दुई छोरा मारिए
शङ्ख बज्नुअघि युधिष्ठिरले कवच र हतियार रथमा राखे र खाली हात पैदलै कौरव सेनातर्फ हिँडे। सबै छक्क परे। उनी भीष्म, द्रोण, कृपाचार्य र मामा शल्यकहाँ गई शिर झुकाए र युद्धको अनुमति र आशीर्वाद मागे। चारै जनाले भने — “तिमीले यसरी मर्यादा राखेर आयौ, त्यसैले विजय तिम्रै होस्।” भीष्मले भने, “म अर्थको दास भएर कौरवतर्फ छु, तर मेरो आशीर्वाद तिमीसँग छ।”
युधिष्ठिर पैदल हिँडेको देख्दा कौरव सेनामा हल्ला चल्यो — “पाण्डव डराएर आत्मसमर्पण गर्न आए।” तर उनी गुरुजनलाई प्रणाम गर्न आएका थिए। द्रोणले भने, “मेरो मृत्युको रहस्य यही हो — म हतियार त्यागेर बसेको बेला मात्र मलाई मार्न सकिन्छ, र म त्यस्तो तब गर्छु जब कुनै विश्वसनीय व्यक्तिबाट अत्यन्त अप्रिय समाचार सुन्छु।” मामा शल्यले पनि युधिष्ठिरलाई वचन दिए कि कर्णको सारथि बन्नुपरे उनको उत्साह घटाउनेछन्। यी साना कुराले पछि युद्धको दिशा नै मोडे।
फर्कंदा युधिष्ठिरले ठूलो स्वरमा भने — “जो हामीसँग धर्मको पक्षमा उभिन चाहन्छ, ऊ अहिले आउन सक्छ।” धृतराष्ट्रका एक छोरा युयुत्सुले कौरव पक्ष छाडे र पाण्डवतर्फ आए। त्यसपछि शङ्ख, नगरा र युद्धघोषसँगै लडाइँ सुरु भयो। पहिलो दिन भीष्मको आक्रमण भयानक भयो। विराट राजाका छोरा उत्तर कुमार शल्यको हातबाट र अर्का छोरा श्वेत भीष्मको हातबाट मारिए। दिन पाण्डवका लागि कठिन रह्यो।
पहिलो दिनको युद्धमा अर्जुनपुत्र अभिमन्युले साहसपूर्वक भीष्मको सामना गरे र उनको ध्वजा नै काटिदिए। तर विराटका छोरा श्वेतले भीष्मसँग लामो र भीषण युद्ध गरे, जुन अन्त्यमा उनको मृत्युसँग टुङ्गियो। दिनको अन्त्यमा युधिष्ठिर चिन्तित भएर कृष्णसँग भने, “भीष्मलाई कसैले रोक्न सकेनन्; यसरी त हाम्रो सेना केही दिनमै सकिन्छ।” कृष्णले सान्त्वना दिए — “धैर्य राख्नुहोस्; तपाईंका भाइहरू र सहयोगी अझै पूरा शक्तिमा उत्रिएकै छैनन्।”
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः।
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय॥(धृतराष्ट्र सोध्छन्) हे सञ्जय! धर्मक्षेत्र कुरुक्षेत्रमा युद्ध गर्न जम्मा भएका मेरा छोराहरू र पाण्डुका छोराहरूले के गरे?