नाग-नागिनीको भेट र चन्द्रावतीको पुनरागमन
बगाइएका रोटीले बाह्र वर्ष छुट्टिएका नाग-नागिनी भेटाउँछ; लावण्यका जनताले चन्द्रावती भेट्छन्
चन्द्रावतीले बगाएका आठ रोटीमध्ये चारवटा एउटी नागिनीले भेटिन्। यस्तो अनौठो रोटी कसले बगायो भन्ने सोच्दै उनी बाह्र वर्षदेखि परदेश गएका पतिसँग बाँडेर खाने आशामा गण्डकी र त्यसका खोलाहरूमा खोज्न थालिन्। उता बाह्र वर्षदेखि यात्रामा रहेका उनका पति नाग घर फर्किँदै थिए; उनले बाँकी चार रोटी भेटे र उनी पनि पत्नीसँग बाँडेर खाने इच्छा गर्न थाले।
स्वस्थानी परमेश्वरीको कृपाले शालिनी नदी र समुद्रको सङ्गममा ती नाग-नागिनीको भेट भयो। दुवैले एकअर्कालाई दुई-दुई रोटी दिए र सँगै खाए। नागले रोटी बगाउनेलाई आशीर्वाद दिए — सफलता, धन र शत्रुमाथि विजय मिलोस्। नागिनीले थपिन् — नवग्रहले दुःख नदिऊन्, राजलक्ष्मी सधैँ रहोस्, र छुट्टिएका दम्पती छिट्टै भेटून्। त्यसपछि दुवै आफ्नो आश्रम फर्के।
लावण्यका मानिसहरू शालिनीमा स्नान गर्न जाँदा एक्लै बसेकी चन्द्रावतीलाई देखे र सोधे — “तपाईं देवी हो, विद्याधरी हो वा अप्सरा?” उनले भनिन् — “म वरुणपुरका अग्निस्वामीकी छोरी, गोमा ब्राह्मणीका छोरा नवराजकी पत्नी चन्द्रावती हुँ। हिजो अप्सराहरूसँग स्वस्थानी व्रत गरेर रातभरि जाग्राम बसेँ।” मानिसहरूले राजा नवराजलाई खबर दिए। राजाले स्विकारे — “राज्यको भारले मैले पत्नीलाई बिर्सेछु।” उनले राम्रा लुगा र गहना पठाए, सारा नगरमा खबर फैलाउन, हात्ती, घोडा, रथ, सेना र बाजासहित स्वागतको तयारी गर्न आदेश दिए।
सर्वे भवन्तु सुखिनः सर्वे सन्तु निरामयाः।
सर्वे भद्राणि पश्यन्तु मा कश्चिद्दुःखभाग्भवेत्॥सबै सुखी होऊन्, सबै रोगमुक्त होऊन्, सबैले शुभ देखून्, कोही पनि दुःखको भागी नहोस्।
चन्द्रावतीले स्वस्थानी परमेश्वरीलाई धन्यवाद दिइन् — “हिजो व्रत गरेँ, आजै पतिसँग भेट हुँदैछ।” उनले लुगा र गहना लगाइन् र सबैसँग डोलीमा लावण्यतर्फ लागिन्। खबर सुनेर लावण्यका महिलाहरू दौडिए — कोही भात चुलोमै छोडेर, कोही हात नधोई, कोही रुँदा बच्चा छोडेर; हतारमा कोही लडेर घाइते पनि भए। राजा नवराजले धूमधामसाथ चन्द्रावतीको स्वागत गरे र दरबार लगे।