प्रसादको अपमान र शालिनी नदी
चन्द्रावतीले प्रसादमा थुकिन्, नदीमा खसिन्, कुष्ठरोगी भइन् र राजभण्डार रित्तियो
ढिलो फर्केका डोलेहरूले रानीलाई स्वस्थानीको प्रसाद दिँदै भने — “बाटोमा अप्सराहरू स्वस्थानी व्रत गर्दै हुनुहुन्थ्यो, हामी पनि पूजामा सामेल भयौँ।” ढिलाइले रिसाएकी चन्द्रावतीले उनीहरूलाई गाली गरिन् — “स्वस्थानी भन्ने त मैले कहिल्यै सुनेकी छैन!” उनले प्रसाद खोसेर त्यसमा थुकिन्, लातले हानेर फालिन् र छिटो हिँड्न आदेश दिइन्। डराएका डोलेहरू मनमनै स्वस्थानी सम्झँदै चुपचाप डोली बोकेर हिँडे।
लावण्य देशनजिकको शालिनी (शाली) नदीको बीचमा पुग्दा स्वस्थानीको निन्दा गरेको फलस्वरूप अचानक आँधी, हावा र भारी वर्षा भयो। चन्द्रावती डोलीबाट नदीमा खसिन्। व्रतको प्रभावले डोलेहरू चरा बनेर कैलासतिर उडे। त्यस दिनदेखि शालिनी नदी बग्न छाडेर स्थिर भयो। माझीहरूले यो कुरा राजा नवराजलाई सुनाए। राजाले जाल लगाएर खोज्न मानिस पठाए, र जालमा कुष्ठरोगले ग्रस्त, अङ्ग गलेका, हिलोले छोपिएकी, बेहोस एउटी महिला निस्किन्। उनलाई किनारमा फालियो — कसैले चिनेनन्।
राजा नवराजले गाईको दूध र नवरत्नले नदीलाई अर्घ्य दिए, र नदी फेरि बग्न थाल्यो। किनारमा चन्द्रावती भोक, प्यास र बेहोसीले छटपटाइन्। भोकले माटो खान खोज्दा माटो ढुङ्गा बन्यो, ढुङ्गा हड्डी बन्यो, हड्डी खरानी बन्यो, र हावाले खरानी उडाइदियो। केही दिनपछि अग्निपुरका कपिल नामका दुई ब्राह्मण दाजुभाइ राजा नवराजको ब्राह्मण भोजमा जाँदै थिए। चन्द्रावतीले खाना मागिन्। उनीहरूले भने — “दरबारले दिन्छ कि दिँदैन, थाहा छैन।”
क्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः।
स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति॥क्रोधबाट मोह (भ्रम) जन्मन्छ, मोहले स्मृति बिग्रन्छ, स्मृति बिग्रँदा बुद्धि नाश हुन्छ, र बुद्धि नाश भएपछि मानिस आफैँ नष्ट हुन्छ।
भोजपछि कपिल दाजुभाइ ती महिलालाई खाना लैजाने कि नलैजाने भनेर अलमलिए। राजमाता गोमाले उनीहरूलाई देखेर कारण सोध्न भण्डारे पठाइन्। उनीहरूले नदी किनारकी कुष्ठरोगी महिलाको कुरा सुनाए। गोमाले अन्न दिन आदेश दिइन्, तर भण्डार खोल्दा रित्तो थियो। गोमा आफैँ हेर्न गइन् र केही नभेटेपछि आफ्नै लागि पकाएको भात दिइन्। उनको नाम लिनेबित्तिकै सारा राजभण्डार सुक्यो, र ब्राह्मण भात लिएर दरबारबाट निस्केपछि मात्र भण्डार पहिलेजस्तै भरियो।