सोह्रौँ रात: शल्य कर्णको सारथि बन्न राजी
दुर्योधनको बिन्ती; अपमानित महसुस गरेका शल्यले सर्तसहित स्वीकार गरे
सोह्रौँ दिनको राति कर्णले दुर्योधनलाई भने — “अर्जुनसँग कृष्णजस्ता सारथि छन्। मलाई पनि त्यस्तै कुशल सारथि चाहिन्छ। मद्रराज शल्य घोडा चलाउनमा कृष्णकै बराबर छन्।” दुर्योधन शल्यकहाँ गए र बिन्ती गरे। राजा भएर सारथि बन्नुपर्ने कुराले शल्य रिसाए — “मलाई सूतपुत्रको सारथि बनाउन खोज्छौ?”
दुर्योधनले उनलाई सम्झाए — “कृष्ण पनि त अर्जुनका सारथि छन्। तपाईंलाई कृष्णभन्दा कम ठान्दिनँ।” अन्त्यमा शल्य राजी भए, तर एउटा सर्तसहित — “युद्धमा म कर्णलाई जे मन लाग्छ भन्न पाउनेछु।” शल्यले युधिष्ठिरलाई पहिले नै वचन दिएका थिए कि यस्तो अवस्था आए कर्णको मनोबल घटाउनेछन्। अर्को दिन उनको तीखो बोलीले कर्णलाई बारम्बार विचलित बनायो।
भोलिपल्ट बिहान युद्धमा जाँदा कर्णले आफ्नो वीरताको बखान गरे — “आज म अर्जुनलाई मार्छु।” शल्यले खिस्याउँदै भने, “हाँसहरूसँग उड्ने बाजी लगाउने काग जस्तो नहोऊ।” उनले एउटा कथा सुनाए — एउटा घमण्डी कागले हाँससँग समुद्रमाथि उड्ने बाजी लगायो र थकित भएर पानीमा डुब्न लाग्यो, अन्त्यमा हाँसले नै उसलाई बचायो। यो कथा कर्णको मन दुखाउनका लागि नै थियो।
कर्ण रिसाए र उनले पनि मद्रदेशका मानिसबारे कटु कुरा भने। दुवैबीचको तीतो बहसले कौरव सेनाका योद्धाहरू पनि असहज भए। दुर्योधनले दुवैलाई सम्झाएर शान्त पारे। तैपनि जब कर्णको रथ अघि बढ्यो, सारथि र रथीको मन एक थिएन — र युद्धमा यो सानो कुरा थिएन।
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः।
स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते॥श्रेष्ठ मानिसले जे–जे गर्छ, अरूले पनि त्यही गर्छन्। उसले जुन मापदण्ड बनाउँछ, संसार त्यसैको अनुसरण गर्छ।